اسد الله معطوفى

76

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

سنگى هم در حين حفارى كشف شد ، ولى سفال‌هاى منقوش يا نقش‌هاى هندسى چشمگيرتر بودند . 10 مسئله جالب ديگر آنكه آبخورىهاى نوك‌دار شاه‌تپه شباهت زياد با چنين ظروف بدست آمده از تورنگ‌تپه استراباد ، سيلك كاشان ، ايلام و روستاى زيارت استراباد داشت كه تصاوير آن‌ها را در صفحات بعد براى قياس‌زنى ارائه نموده‌ايم . اما ضرورت دارد به‌طور مفصل به شرح ترانشه‌هاى مختلف در حين حفارى اين تپه باستانى بپردازيم كه در ضمن آن بر موارد مورد نظر تكيه بيشترى بنمائيم . ترانشه A 1 : در قسمتى از اين ترانشه چهار نوع قبر كشف شدند : 1 - قديميترين آن‌ها در عمق 60 سانتىمترى زمين 2 - نوع دوم در عمق 50 تا 125 سانتيمتر 3 - سومين نوع بين عمق‌هاى 3 تا 60 / 4 متر 4 نوع چهارم مزارهاى مربوط به دوره اسلامى يعنى مردگان مسلمانى بودند كه در عمق 20 / 6 تا 40 / 6 متر قرار داشتند . در قبور نوع اول خمره‌ها و كوزه‌هاى سفالى منقوش بدست آمدند كه متعلق به ماقبل تاريخ بودند . در اين خمره‌ها احتمالا كودكان مرده را دفن مىكردند . نمونه چنين گورهاى خمره‌اى مربوط به عصر آهن در شمال ايران ، مخصوصا در گيلان و نيز در لرستان و سيلك بدست آمده‌اند . 11 ترانشه C 1 : در عمق 5 / 5 مترى اين ترانشه ، چند شىء پيش از تاريخ در حواشى اسكلت‌هاى دفن‌شده از جمله تيغه‌هاى سنگ چخماق ، يك اسكنه استخوانى ، قطعه‌اى از سنگ مرمر شفاف بدست آمدند . ترانشه E 1 : در سكشن‌هاى ( طبقات ) اين ترانشه علاوه بر اسكلت‌هاى قبور مردگان مسلمانان ، قطعاتى از اشياء و لوازم مسى ، مفرغى و تيغه‌هائى از سنگ چخماق متعلق به قبل از تاريخ هم كشف شدند . مورد قابل توجه آنكه در اين ترانشه و چند ترانشه ديگر اجساد متعلق به مسلمانان ، تعدادى بر خلاف جهت قبله دفن شده بودند كه توضيح بيشتر را چند صفحه بعد از نظر خواهيم گذراند . 12 البته چنين مسأله‌اى در مورد تدفين‌شدگان مسلمانان اوليه منطقه « دره‌لير سيراف » هم مصداق دارد . 13 ترانشه A 2 : در ارتفاع بين 20 / 6 تا 40 / 6 متر ، يعنى 60 / 1 متر بالاى جديدترين قبور قبل از تاريخ ، 6 اسكلت متعلق به مسلمانان بدست آمد كه همه دراز كشيده و در جهت خارج از رو به قبله يعنى شمال جنوب ، شمال غربى جنوب و جنوب شرقى دفن گرديده بودند .